Edelman Trust Barometer’ın 25. yıl dönümü raporu, kurumlara olan güvenin tarihsel olarak en düşük seviyelerde olduğu ve bunun bireyler, işletmeler ve toplumlar üzerindeki etkilerinin giderek derinleştiği bir döneme ışık tutuyor.
33.000’den fazla katılımcıyla gerçekleştirilen küresel araştırma, toplumların içinde bulunduğu “serzeniş krizini” gözler önüne seriyor. Rapor, iş dünyası, hükümetler, medya ve STK’ların güven kaybına rağmen, değişim yaratmak için iş birliği yapmaları gerektiğine dikkat çekiyor.
Şikayet duygusu ve güvensizliğin yayılımı
Rapor, güven eksikliğinin derinleştiği Batı demokrasilerinde özellikle dikkat çekiyor. Fransa (%9), Birleşik Krallık (%17) ve ABD (%30) gibi ülkelerde, bir sonraki neslin bugünkünden daha iyi bir geleceğe sahip olacağına dair inanç, neredeyse yok denecek kadar düşük seviyelerde. Bu durum, toplumsal umutsuzlukla birleşerek hükümetlere ve iş dünyasına olan güvenin daha da azalmasına yol açıyor.
Edelman CEO’su Richard Edelman, bu durumu şu sözlerle özetliyor:
“Son on yılda toplumlar, korkulardan kutuplaşmaya ve nihayetinde şikayete doğru evrildi. Bugün küresel düzeyde şiddet ve dezenformasyonu birer değişim aracı olarak gören sıfır toplamlı bir zihniyetle karşı karşıyayız.”
Rapor, şikayet düzeyleri yüksek olan bireyler ile düşük düzeyde olanlar arasında 30 puanlık bir güven farkı olduğunu gösteriyor (36’ya karşı 66). Bu güven uçurumu, sadece bireylerin değil, aynı zamanda toplumların geleceğe dair umutlarını da etkiliyor.
Güvensizlikte dört kritik faktör
1. Gelecek nesil için umutsuzluk: Küresel ortalamada, bireylerin yalnızca %36’sı gelecek nesillerin daha iyi koşullarda yaşayacağını düşünüyor. Bu oran, gelişmiş ülkelerde çok daha düşük.
2. Gelir ve güven uçurumu: Düşük gelirli bireyler (%48), kurumlara yüksek gelir gruplarına (%61) göre 13 puan daha az güveniyor.
3. Liderlere güvensizlik: Katılımcıların %69’u, hükümet liderleri, iş dünyası yöneticileri ve gazetecilerin kasıtlı olarak halkı yanıltabileceğinden endişe ediyor. Bu oran 2021’den bu yana 11 puan artmış durumda.
4. Bilgi kirliliği: Haberlerin güvenilir bir kaynaktan mı yoksa manipülasyon amacıyla mı yayıldığını ayırt etmenin zorlaştığını söyleyenlerin oranı %63’e ulaştı.
Gençlerde radikal aktivizm ve sıfır toplamlı zihniyet
18-34 yaş grubundaki bireylerin %53’ü, çevrimiçi saldırılar, yanlış bilgi yayma, şiddet tehdidi veya özel mülke zarar verme gibi düşmanca aktivizm biçimlerini kabul edilebilir buluyor. Bu grupta, karşıt politik görüşlere sahip olanların kazanımlarının kendilerine zarar vereceğini düşünenlerin oranı, düşük şikayeti olanlara göre iki kat daha yüksek.
İş dünyasına yüksek beklentiler ama azalan güven
İş dünyası, %62 güven oranıyla hala en güvenilir kurum olmaya devam ediyor. Ancak şikayet düzeyi yüksek bireyler arasında, iş dünyası hem etik hem de yetkinlik açısından önemli bir güven kaybı yaşıyor. Rapor, iş dünyasının toplumsal sorunların çözümünde liderlik rolü oynamasının zorunlu olduğunu vurguluyor. Ancak bu liderlik rolü, yalnızca iş dünyasının sorunlara katkı sağladığı ve bu sorunları çözmenin iş performansını olumlu etkileyeceği durumlarda haklı bulunuyor.
Diğer kurumların rolü
- STK’lar: Şikayet duygusu yüksek bireyler arasında en güvenilir kurumlar olarak öne çıkıyor. Ancak toplumsal ayrışmayı gidermede daha fazla rol üstlenmeleri gerekiyor.
- Hükümet: Vatandaşlara somut fayda sağlayan politikalar sunarak yetkinliğini kanıtlamak zorunda.
- Medya: Haber içeriklerinde kaliteli bilgiye öncelik vererek dezenformasyonla mücadele etmeli.
Gelecek için çözümler
2025 Edelman Trust Barometer, güveni yeniden inşa etmek için kurumların birlikte çalışması gerektiğini belirtiyor. Rapora göre, kurumlar şu adımları atmalı:
- Yerel topluluklara yatırım yapmak,
- Kaliteli bilgi ve eğitim fırsatları sunmak,
- Daha etik ve kapsayıcı politikalar benimsemek.
Sonuç: Şikayetten umuda giden yol
Bu yılki rapor, güvenin yalnızca kurumların etik ve yetkinliğiyle değil, aynı zamanda toplumların adalet ve eşitlik taleplerine yanıt verebilme kapasitesiyle bağlantılı olduğunu gösteriyor. Edelman’ın ifadesiyle, “Bilgi bütünlüğü, karşılanabilirlik ve sürdürülebilirlik gibi konularda iş birliği yapılmadıkça, toplumlar daha derin bir krizle karşı karşıya kalacak.” Bu nedenle, güven krizini aşmak için kurumların birbirleriyle iş birliği yaparak adil, şeffaf ve yenilikçi çözümler geliştirmesi gerekiyor. Yalnızca güven yeniden inşa edildiğinde, şikayet duygusu yerini toplumsal iyimserliğe bırakabilir.
