İklim krizi ve insan etkisi deniz ekosistemlerini geri dönülmesi zor bir eşiğe getirirken, deniz canlılarının yaşam alanlarını korumaya yönelik çalışmalar da her geçen gün daha kritik hale geliyor. Anadolu Efes ve Deniz Yaşamını Koruma Derneği’nin (DYKD) 2022’de başlattığı Denize +1 Nefes projesi, bu farkındalıkla büyümeye devam ediyor. Projenin dördüncü fazında kamuoyuyla paylaşılan Mavi Atlas uygulaması, Türkiye’nin ilk dijital su altı biyoçeşitlilik haritası olma özelliğini taşıyor.
WWF’in “2024 Yaşayan Gezegen Raporu”na göre, deniz canlılarının popülasyonu son 50 yılda ortalama %56 oranında azaldı. Bu tabloya karşı somut bir adım olan Mavi Atlas, profesyonel dalgıçlardan amatör deniz tutkunlarına kadar geniş bir katılımcı kitlesiyle oluşturulacak. Uygulama üzerinden deniz canlıları konum ve görsellerle kaydedilerek uzmanlar tarafından doğrulanacak. Böylece hem bilimsel veri tabanı zenginleşecek hem de doğa ile birey arasında güçlü bir bağ kurulacak.
Türkiye’nin ilk dijital su altı biyoçeşitlilik haritası olacak uygulama, profesyonel dalgıç ve denizcilerin yanı sıra vatandaş katılımı ile de oluşturulacak. Uygulama sayesinde kullanıcılar, deniz canlılarına ilişkin gözlemlerini, konum bilgisi ve görsellerle birlikte sisteme kaydedebilecek. Sahadan toplanan veriler, uzmanlar tarafından incelenerek, sistemdeki yerini alacak. Bu verilerin, iklim modellemesi ve yeni deniz koruma alanlarının belirlenmesi gibi bilimsel ve stratejik çalışmalara katkı sunması da hedefleniyor.
Bununla birlikte, vatandaşlar, uygulama üzerinden deniz canlıları hakkında bilgi edinebiliyor. Bu sayede sadece deniz altı yaşamı belgelenmiyor; aynı zamanda doğa ile kurulan bağ güçleniyor ve toplumsal farkındalık artıyor. Kullanıcılar, uygulama aracılığıyla hem bilgileniyor hem de denizlerin aktif birer koruyucusuna dönüşüyor.
“Sorumlu, bilinçli ve sürdürülebilir bir geleceğe katkı sunmak için çalışıyoruz.”
Anadolu Efes Bira Grubu Başkanı ve CEO’su Onur Altürk, konuyla ilgili yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“56 yıl önce Anadolu topraklarında doğmuş bir şirket olarak bugün bayrağımızı 70’ten fazla ülkede dalgalandırıyoruz. Toplumu, çevreyi ve tüm paydaşlarımızdan oluşan ekosistemimizi güçlendirme hedefiyle uzun vadeli değer yaratacak projelere odaklanıyoruz. Sorumlu, bilinçli ve sürdürülebilir bir geleceğe katkı sunmak için çalışıyoruz.
Dünya Ekonomik Forumu’nun 2022 verilerine göre, biyoçeşitlilik kaybı ve ekosistem çöküşü önümüzdeki on yılın en büyük üç küresel riski arasında yer alıyor. Yaptığımız önceliklendirme analizlerinde paydaşlarımızın nezdinde bu konunun daha da öne çıkmaya başladığını gördük. Bu kapsamda 2022’de DYKD ile başlattığımız Denize +1 Nefes projesiyle Marmara’daki mercanlara yeniden hayat verebilmek için yola çıkmaya karar verdik. Yeni mercan bahçeleri oluşabilmesi için adımlar attık, bununla birlikte su altına izleme sistemleri kurduk.
Bu yıl ise çabamızı daha da ileri taşıyıp Mavi Atlas uygulamasına destek vererek su altı yaşamının haritasının çıkarmasına katkı sağlıyoruz. Bu yalnızca bir bilimsel veri projesi değil, aynı zamanda doğayla kurduğumuz ilişkiyi yeniden tanımlamak için bir yolculuk, kolektif hafıza ve hepimize yöneltilmiş bir çağrıdır.”
“Son 50 yılda toplam balık popülasyonunun yüzde 34 oranında azaldı”
DYKD Başkanı Volkan Narcı ise şu ifadeleri kullandı:
“Mavi Atlas uygulamasının temel amacı, denizlerde ve sulak alanlarda yaşayan canlıların dijital olarak kayıt altına alınması, korunması gereken alanların görünür kılınması ve toplumsal farkındalığın artırılmasıdır. Bu konuyu bu kadar önemsememizin nedeni, yalnızca Akdeniz’e baktığımızda bile son 50 yılda toplam balık popülasyonunun yüzde 34 oranında azalmış olmasıdır.
Deniz yaşamını korumak; doğa, iklim ve gelecek için bir zorunluluk. Mavi Atlas, bu çabanın bir parçası olarak doğayı birlikte izlemek, belgelemek ve kolektif bir hafızaya dönüştürmek amacı taşıyor. Denizlerimizdeki türlerin izini sürecek olan bu dijital günce; denizleri korumanın yalnızca bilimsel değil, aynı zamanda kültürel, ekonomik ve etik bir sorumluluk olduğunu da hepimize hatırlatıyor.
Denize +1 Nefes projesi bugüne dek mercan nakli, su altı ses kayıtları, izleme sistemleri gibi öncü uygulamalara imza attı. Mavi Atlas ile birlikte bu çalışmalar daha geniş kitlelere ulaşacak, deniz yaşamına dair veri tabanı zenginleşecek ve korunması gereken alanlar çok daha net biçimde ortaya konabilecek.
Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü’nün de paydaşı olduğu bu proje, kamu-özel sektör-STK iş birliğinin deniz ekosistemlerinin korunmasındaki rolünü de somut biçimde ortaya koyuyor.”