Neredeyse bir asırdır Disney ile özdeşleştirilmiş olan Mickey Mouse, ilk kez 1928 yapımı kısa film “Steamboat Willie”de görünmüştü. Yasalara göre en azından Amerika Birleşik Devletleri’nde birkaç yıl önce kamu malı olmalıydı. Ancak, 1998’de Disney, bunun olmaması için lobi yapmayı başardı: “Mickey Mouse Koruma Yasası” ile farenin fikri mülkiyetinin korunmasını tam olarak 2023 yılına kadar uzattı. Bu yıl bu açığın söz konusu standart tarafından korunduğu son yıl olacak.
Ancak yine de Mickey Mouse’u kullanmak ve karakteri kamu malına dönüştürülmesi o kadar kolay olmayacak.
Times’ın haberine göre, gelecek yılın sonunda ABD’de telif hakkını kaybedecek olan Mickey Mouse, potansiyel olarak karakterin kullanıldığı farklı uyarlamalara da kapı aralayacak. Ancak telif hakkını mahkemelerde sert bir şekilde koruyan Disney’in karakteri elinden bırakmayacağı düşünülüyor. Çünkü bilinen bir gerçek varsa o da şu: Kimse kimse telif haklarını Disney kadar korumaz.
Bir başkasının Mickey Mouse ile şu ya da bu şekilde altın vuruş yapması pek olası görünmüyor. Başından beri, bunun ABD’de olduğunu ve 20. yüzyılın başlarındaki yapımları etkileyen telif hakkı yasalarının ülkeden ülkeye değiştiğini unutmamalıyız.
Diğer karakterlere ne oldu?
Ayrıca, marka değeri yüksek olan ve kamu malı haline gelen diğer karakterler ve hikayelerde yaşananlar, gelecekte işlerin nereye gideceğini görmek için çok şey gösteriyor. Örneğin AA Milne’nin 1926’da yayınlanan Winnie the Pooh kitabı, ABD’de tam 2022’de kamu malı oldu. Ancak bu, günlüğün hatırlattığı gibi, düşük bütçeli bir filmin ötesinde bir ticari sömürü çığına yol açmadı.
Peki ama neden? Mickey Mouse’ta olacaklara benzer şekilde, o kamu malının sınırlamalarından kaynaklanıyor. Kitap ve içinde görünen karakterin versiyonu kamu malı oldu ancak popüler olarak Winnie the Pooh ile bağlantılı unsurlar değil, çünkü bunlar daha sonraki yıllarda Disney film versiyonlarına eklendi. Ve bunlar henüz kamu malı değil.
Ayrıca Antoine de Saint-Exupery’nin Küçük Prens romanıyla paralel bir şey yaşandı. Kitap birkaç yıl önce kamu malı oldu ancak bu herkesin kitaptaki karakterleri ticari ürünlerinde istediği gibi kullanabileceği anlamına gelmiyor. Yazarın varisleri her bir karakteri tescilli bir marka haline getirdi.
