Elon Musk, uzay teknolojileri şirketi SpaceX ile yapay zeka girişimi xAI’ı birleştirdiğini duyurdu. Ortaya çıkan yeni yapının değerlemesinin yaklaşık 1,25 trilyon dolar seviyesinde olduğu belirtiliyor. Musk’ın hedefi ise yapay zeka altyapısını uzaya taşıyarak yüzlerce, hatta binlerce veri merkezini yörüngeye yerleştirmek.
Musk, SpaceX’in resmi sitesinde yayımlanan açıklamasında bu birleşmeyi, “Dünya içinde ve dışında entegre çalışan, şimdiye kadarki en iddialı inovasyon motoru” olarak tanımladı. Açıklamada, xAI’ın daha önce X ile bir araya gelmesine de atıfta bulunularak, Musk’ın uzun süredir dile getirdiği “süper uygulama” vizyonunun bir parçası olduğu vurgulandı.
Güneş enerjisiyle çalışan “uzayda yapay zeka” modeli
Musk’a göre mevcut yapay zeka sistemleri, yüksek enerji tüketimi ve soğutma ihtiyacı nedeniyle yeryüzündeki veri merkezlerine aşırı yük bindiriyor. Bu durum hem çevresel hem de toplumsal baskıları artırıyor. Musk, bu nedenle yapay zekanın ölçeklenmesinin uzun vadede yalnızca uzayda mümkün olduğunu savunuyor.
Planlanan modelde, güneş enerjisiyle çalışan veri merkezleri yörüngede konumlanacak. Musk, uzayda güneş ışığının neredeyse sürekli olduğunu ve bu sayede daha düşük işletme maliyetleriyle çok daha yüksek hesaplama kapasitesine ulaşılabileceğini belirtiyor. Ayrıca, uzaydaki veri merkezlerinin ürettiği ısının doğrudan boşluğa yayılabilmesi, soğutma sorununu da büyük ölçüde ortadan kaldırıyor.
Bir milyon uydu başvurusu
Bu vizyon doğrultusunda SpaceX, Federal Communications Commission’a bir milyon uyduyu kapsayan bir veri merkezi takımyıldızı için başvuruda bulundu. The Verge’ün aktardığına göre, bu uydular alçak Dünya yörüngesinde konumlanacak ve lazer bağlantılarla birbirleriyle iletişim kuracak.
Ancak bu ölçekte bir başvurunun onaylanmasının zor olduğu değerlendiriliyor. Uzmanlar, böyle bir senaryonun uzay enkazı riskini ciddi biçimde artırabileceğine dikkat çekiyor. European Space Agency verilerine göre halihazırda Dünya yörüngesinde yaklaşık 15 bin uydu bulunuyor ve bunların önemli bir kısmı Musk’ın sahibi olduğu Starlink ağına ait.
Musk ise eleştirilere karşı, uzaydaki veri merkezlerinin yeryüzündeki veri merkezlerine kıyasla daha ekonomik ve çevre dostu olacağını savunuyor. Karada kurulan tesislerin yüksek enerji ve su tüketimi nedeniyle yerel topluluklarda tepki yarattığını hatırlatan Musk, uzay modelinin bu baskıyı azaltacağını öne sürüyor.
Ay ve Mars’a uzanan uzun vadeli vizyon
Musk’ın planları yalnızca Dünya yörüngesiyle sınırlı değil. Girişimci, önümüzdeki 2–3 yıl içinde yapay zeka hesaplamasının en ucuz adresinin uzay olacağını iddia ediyor. Daha uzun vadede ise Ay’da üretim tesisleri kurulması ve burada üretilen uyduların doğrudan uzaya konuşlandırılması gündemde.
Musk’a göre bu kapasite, Ay’da kalıcı üslerin kurulmasını, Mars’ta bir medeniyetin gelişmesini ve nihayetinde insanlığın evrene yayılmasını mümkün kılacak. “Uzaydaki veri merkezleri, yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda uygarlık ölçeğinde bir sıçramanın altyapısını oluşturacak” değerlendirmesinde bulunuyor.
