Çalışan deneyimi ve yan haklar alanında global ölçekte faaliyet gösteren Pluxee, Ipsos iş birliğiyle yürüttüğü kapsamlı araştırmanın sonuçlarını paylaştı. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 10 ülkede, farklı sektör ve yaş gruplarından 8.700 çalışanın katılımıyla gerçekleştirilen “İş Dünyasında Bağlılığın Yeni Tanımı” araştırması, çalışan bağlılığının tek tip bir kavram olmaktan çıktığını ortaya koyuyor.
Araştırma; 80 çalışanın gerçek yaşam hikayeleriyle zenginleştirilen nitel içgörülerle birlikte, iş dünyasında sıkça “Sessiz İstifa” ve “Büyük Kopuş” gibi kavramlarla açıklanan sürecin aslında bir kopuş değil, bağlılığın yeniden tanımlanması olduğunu gösteriyor.
Bağlılık sürüyor ancak biçim değiştiriyor
Araştırmaya göre küresel ölçekte çalışanların %83’ü, çalıştığı kuruma karşı olumlu duygular beslediğini ifade ediyor. Türkiye özelinde bu oran %84 seviyesinde. Çalışanların işteki iyi olma hâlini değerlendirdikleri ortalama puan ise 10 üzerinden 7,9.
Bu veriler, çalışanların işlerinden duygusal olarak uzaklaşmadığını; aksine daha bilinçli, daha dengeli ve sınırları olan bir bağlılık biçimi geliştirdiğini ortaya koyuyor. Pluxee bu yeni durumu “Dengeli Bağlılık” kavramıyla tanımlıyor. Buna göre bağlılık artık koşulsuz adanmışlık üzerinden değil; denge, anlam, karşılıklılık ve değer görme beklentileri üzerinden şekilleniyor.
Türkiye’de iyi yaşamın merkezinde ilişkiler var
Araştırmanın Türkiye bulguları, çalışanların “iyi yaşam” tanımında maddi unsurlardan çok insani ilişkilerin öne çıktığını gösteriyor. Katılımcıların %54’ü, hayatı iyi kılan en önemli unsurun “etrafımda iyi insanlar olması” olduğunu söylüyor. Bunu kendine zaman ayırabilmek (%42) ve iyi hissetmek (%41) izliyor.
“Haftada fazladan 4 saatin olsaydı ne yapardın?” sorusuna verilen yanıtlar da bu tabloyu destekliyor:
Katılımcıların %31’i bu zamanı sevdikleriyle geçirmek, %19’u ise egzersiz yapmak için kullanacağını belirtiyor.
Öte yandan çalışanların %35’i işinin hayatının merkezinde olduğunu söylerken, %58’i “elimden geldiğince çok çalışırım” ifadesini kullanıyor. Bu oran, gelişmekte olan ülkeler ortalamasının üzerinde. Ancak bu durum, işin hayatın tamamını domine ettiği bir yapıdan çok; çabanın, ilişkiler ve kişisel iyi olma haliyle dengelendiği bir yaklaşımı işaret ediyor.
İş yerinde bağlılığı ne belirliyor?
Araştırma, Türkiye’de çalışan bağlılığını etkileyen temel unsurları da net biçimde ortaya koyuyor.
İş yerini cazip kılan faktörler arasında iyi maaş (%48) ilk sırada yer alırken, ihtiyaca uygun yan haklar (%36) hemen ardından geliyor. Bununla birlikte, destekleyici bir çalışma ortamı, takdir edilme ve özerklik gibi unsurların önemi de dikkat çekiyor.
Türkiye’de çalışanların:
- %43’ü için samimi ve destekleyici bir iş ortamı
- %40’ı için gösterilen çabanın fark edilmesi ve takdir edilmesi
- %35’i için ise özerklik ve karar alma yetkisi kritik önemde
Bu tablo bağlılığın yalnızca maddi değil, insani ve duygusal boyutlarla da şekillendiğini gösteriyor.
Bağlılık tek renk değil: Hayatla birlikte değişen 8 farklı profil
Araştırmanın en dikkat çekici çıktılarından biri, çalışan bağlılığının artık “ya tamamen bağlı ya da kopmuş” gibi ikili tanımlarla açıklanamayacağı yönünde. Pluxee ve Ipsos, bağlılığı; kişisel öncelikler, yaşam evreleri ve bireyin hayatla kurduğu ilişki üzerinden ele alarak sekiz farklı bağlılık profili tanımlıyor.
Bu yaklaşım, bağlılığı sabit bir tutumdan çok hayatla birlikte şekillenen, esneyen ve yeniden ayarlanan canlı bir deneyim olarak ele alıyor.
“Bağlılık, karşılıklı güven ve değer üretimiyle güçleniyor”
Pluxee Türkiye CEO’su Eda Uluca Özcan, araştırmanın iş dünyası için önemli bir zihniyet değişimine işaret ettiğini vurguluyor:
“Çalışanları yalnızca işteki rolleriyle ele almak artık mümkün değil. Araştırmamız, çalışanların iş ile özel yaşam arasında yeni bir denge kurduğunu açıkça gösteriyor. Biz bu yaklaşımı ‘Dengeli Bağlılık’ olarak tanımlıyoruz. Bugün bağlılık; sessizce geri çekilmekle koşulsuzca adanmak arasında değil, karşılıklı güven, takdir ve değer üretimi üzerinde şekilleniyor.”
Özcan’a göre çalışanların bireysel ihtiyaçlarını, yaşam evrelerini ve beklentilerini gözeten kurumlar, bağlılığı doğal biçimde güçlendiriyor:
“Çalışanı gerçekten gören, dinleyen ve destekleyen şirketler, bağlılığı bir sonuç olarak elde ediyor. Bu araştırmayla, çalışma hayatının geleceğini belirleyen yeni bağlılık kurallarını liderler ve karar vericiler için görünür kılmayı amaçladık. Pluxee olarak, çalışan–işveren ilişkisini yalnızca ölçen değil, geliştiren bir yaklaşımla; daha insan odaklı, dengeli ve sürdürülebilir bir çalışma dünyasına katkı sunmayı sürdüreceğiz.”
