Üç yılı aşkın süredir gündemde olan yapay zeka tartışmalarına rağmen, ChatGPT ve benzeri yapay zeka araçlarının işgücü üzerinde belirgin bir yapısal değişiklik yaratmadığı ortaya çıktı.
Yale Üniversitesi Budget Lab ve Brookings Institution iş birliğiyle hazırlanan ve Kasım 2022’den bu yana aylık olarak güncellenen en kapsamlı araştırma, işgücü piyasasında “AI kaynaklı bir şok” yaşanmadığını ortaya koyuyor.
Araştırma, işsizlik oranları, meslek değişim oranları ve yapay zekaya maruziyet gibi milyonlarca veri noktası üzerinden yürütüldü. Rapor, “Alarmist başlıklar gerçek verilerle uyuşmuyor. İşgücü piyasasında istikrar var, disrupsyon yok” yorumunu yapıyor.
Teknolojik değişim, hızlı ama geçici değil
Araştırmada, işgücü karışımındaki değişimi gösteren disimilite (farklılık) ölçütü incelendi. ChatGPT’nin piyasaya çıkmasından sonraki 33 ayda bu değer %4,75’e ulaştı. Karşılaştırma için 1984’te PC’nin yaygınlaşması döneminde %3,47, 1996’da internetin popülerleşmesinde %3,76 ve 2016-2019 arasındaki kontrol döneminde %4,02 ölçülmüştü. Bu veriler, yapay zeka kaynaklı değişimin mevcut teknolojik dönüşümlere kıyasla ne daha hızlı ne de daha uç olduğunu gösteriyor.
Özellikle bilgi, finans ve profesyonel hizmetler gibi yapay zekaya duyarlı sektörlerdeki değişimler, ChatGPT’nin kamuya çıkışından önce başlamış ve sonrasında anlamlı bir hızlanma göstermemiş.
Teorik ve gerçek kullanım arasındaki fark
Araştırma ayrıca, mesleklerin yapay zekaya maruz kalmasını iki boyutta ele aldı: teorik maruziyet (OpenAI verileriyle, bir meslekteki görevlerin yüzde kaçının yapay zeka ile yapılabileceği) ve gerçek kullanım (Anthropic ve Claude verilerine göre). Sonuçlar şunları gösteriyor:
- Yüksek yapay zeka maruzuna kalan işlerde çalışanların oranı 2022’den bu yana %18 civarında sabit kaldı
- Yapay zeka ile gerçek anlamda artırılmış veya otomatikleştirilmiş işlerin oranı belirgin şekilde artmadı
- İşsizler arasında yapay zekaya yüksek maruz kalan mesleklerde bir yoğunlaşma gözlenmedi
Bu bulgular, özellikle programlama ve içerik üretimi gibi alanlarda yoğun yapay zeka kullanımı olsa da çoğu sektörün hala yapay zekayı büyük ölçekli olarak kullanmadığını ortaya koyuyor.
Genç işçiler etkileniyor mu?
Yapay zekânın işgücüne etkisinin genç çalışanlarda daha belirgin olacağına dair yaygın bir görüş olsa da, araştırma bunu doğrulamadı. 20-24 yaş arasındaki yeni mezunlarla 25-34 yaş grubundaki çalışanlar arasındaki meslek farklılıkları, ChatGPT’nin çıkışından bu yana sabit kaldı (%30-33). Orta 2023’ten itibaren hafif bir artış gözlense de, bu trend genel işgücü piyasasındaki yavaşlamayla açıklanabilir.
Panikten uzak, veriye dayalı yaklaşım
Araştırmacılar, mevcut verilerin uzun vadeli öngörüler için sınırlı olduğunu ancak mevcut panik ve endişelerin çoğunlukla algıya dayandığını vurguluyor. Teorik maruz kalma ve gerçek kullanım arasındaki fark, yapay zekanın işgücü üzerinde henüz somut bir etkisi olmadığını gösteriyor. Örneğin programlama ve iletişim gibi alanlarda kullanım yoğun olsa da idari işler veya muhasebe gibi teorik olarak yüksek maruz kalma alanlarda gerçek kullanım sınırlı.
Budget Lab’in raporu, şirketlerin veya politika yapıcıların radikal adımlar atmadan önce piyasayı veriye dayalı ve bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
