Yapay zekâ destekli sohbet robotlarının tamamen objektif, tarafsız ve duygulardan bağımsız bir şekilde çalıştığına dair yaygın inanç, yapılan yeni bir testle sorgulanmaya başladı. ChatGPT, Gemini ve benzeri sohbet botlarının aslında kendilerine özgü kişilik özelliklerine sahip olduğu ortaya çıktı. Bu durum, şirketlerde yapay zekâ araçlarının kullanım biçimini kökten değiştirebilecek türden sonuçlar doğurabilir.
Yapay zekâ sohbet botları, dünya genelinde birçok şirketin çalışanlarını tanımak için kullandığı popüler DISC kişilik testine tabi tutuldu. Bu teste göre; ChatGPT güven veren ve pozitif bir kişiliğe sahip, ancak bu özellikleri uç noktaya vardığında manipülatif davranma potansiyeli taşıyor. Google’ın sohbet robotu Gemini ise dinleme konusunda başarılı, ancak zaman zaman içine kapanık ve kendini ifade etmek için dışarıdan bir destek ihtiyacı hissediyor.
DISC testi ilk kez 1928 yılında psikolog William Moulton Marston tarafından geliştirildi. Freud ve Jung gibi döneminin diğer psikologlarından farklı olarak Marston, zihinsel bozuklukları olan bireyler yerine sağlıklı insanların sosyal ortamlardaki davranışlarına odaklandı.
Testte katılımcılara “Otorite ve başarı beni motive eder” ya da “Genellikle haklıyımdır” gibi ifadeler sunuluyor ve bu ifadelere ne ölçüde katıldıkları soruluyor. Verilen yanıtlara göre kişilik tipi belirleniyor. DISC testinde 12 farklı kişilik tipi bulunuyor.
Bu testin sonuçlarına göre ChatGPT (OpenAI) ve Copilot (Microsoft), “DI” yani Dominant (Baskın) ve Influential (Etkileyici) kişilik profiline sahip. Bu tür kişiler, güçlü bir inisiyatif duygusuna, kararlılığa ve gerektiğinde manipülatif davranma eğilimine sahip olabiliyor.
Google’ın Gemini’si ve DeepSeek ise daha az yaygın olan bir karışım sergiliyor; Stabilite (S), Uyumluluk (C) ve Etki (I) kişilik özelliklerini bir arada barındırıyor. Bu iki chatbot daha sakin, tutarlı ve güvenilir bir kişilik sunarken, dinlemeyi iyi biliyor ve destekleyici bir rol üstleniyorlar. Aynı zamanda çatışmadan kaçınmaya eğilimliler.
Kişilikli botlar, iş yerlerini nasıl etkiliyor?
Yapay zekâ sohbet botlarının bu kadar farklı kişilikler sergilemesi, özellikle iş dünyasında büyük yankı uyandırıyor. Çünkü bu botlar birçok şirketin iş süreçlerine sıkı sıkıya entegre edilmiş durumda.
İnsan kaynakları yönetimi odaklı platformlardan Lattice, chatbot’larla ilgili DISC test sonuçlarını iş yerindeki çatışmaları azaltmak ve ilişkileri güçlendirmek için kullanmaya başladı. Hatta bazı çalışanlar, gün içinde sürekli etkileşimde oldukları sohbet botlarını kendi kişiliklerine daha uygun olacak şekilde eğitiyor. Bu botlar aynı zamanda ekip içindeki uyumsuzlukları çözmek için bir tür arabulucu gibi de kullanılabiliyor. Özellikle farklı kişiliklerin bir araya geldiği ekiplerde, yapay zekâ bu farklılıkları dengeleyen bir unsur hâline gelebiliyor.
Bu bulgular, yapay zekâ ile insan etkileşiminde yepyeni bir dönemin kapılarını aralayabilir. Gelecekte şirketler, ihtiyaçlarına göre belirli kişilik özelliklerine sahip yapay zekâ araçlarını seçebilir. Örneğin; beyin fırtınası toplantıları için baskın ve fikir üreten bir chatbot tercih edilirken, geri bildirim odaklı görüşmelerde daha empatik ve dinlemeyi bilen bir sistem kullanılabilir.
Dahası, yakın gelecekte kişiliğini duruma göre değiştirebilen sohbet botları da geliştirilebilir. Bu tür botlar, bulundukları bağlama, yürütülen göreve ya da karşılarındaki çalışanın tarzına göre kendilerini adapte edebilir. Bu da şirket yöneticilerine yeni bir sorumluluk alanı getirir: Ekipleri sadece insan üyeler açısından değil, yapay zekâ botlarıyla birlikte düşünmek ve tüm bu kişiliklerin birbirini tamamlamasını sağlamak.
Sonuç olarak, yapay zekânın artık sadece bir “araç” değil, bir “karakter” hâline geldiği bir çağdayız.
