Yapay zeka (YZ), hızla gelişen teknolojisiyle adeta “süper güçler” kazanırken, bilim dünyası YZ’nin bilinçli olmadığı, duyguları algılayamadığı ve dünyayı insan gibi kavrayamadığı konusunda hemfikir. Ancak, EduBirdie’nin yeni bir araştırması, Z kuşağının (1997-2012 yılları arasında doğanlar) bu görüşe meydan okuduğunu gösteriyor: Dörtte biri, YZ’nin şimdiden bilinçli olduğunu düşünüyor.
Bu çarpıcı veri, Z kuşağının YZ’ye yönelik algısını ortaya koyuyor. Araştırmaya göre, %52’si YZ’nin şu an bilinçli olmasa da yakın gelecekte bu düzeye ulaşacağına inanıyor. Daha da dikkat çekici olan, %58’inin YZ’nin bir gün dünyayı ele geçirebileceğini düşündüğü ve %44’ünün bu senaryonun önümüzdeki 20 yıl içinde gerçekleşebileceğine inandığı.
Z kuşağı “Lütfen” ve “Teşekkür ederim” diyor
Z kuşağının YZ’ye karşı tutumu, korku ve saygının ilginç bir karışımını yansıtıyor. EduBirdie’nin raporuna göre, %69’u chatbotlarla iletişim kurarken “lütfen” ve “teşekkür ederim” gibi nezaket ifadeleri kullanıyor. Bu davranış, 2024 sonunda TechRadar’ın yaptığı bir araştırmayla da destekleniyor. Araştırma, ABD’li kullanıcıların %67’sinin ve İngiliz kullanıcıların %71’inin ChatGPT ile konuşurken nazik olduğunu ortaya koydu. Bu nezaketin ardında, YZ’nin gelecekteki etkisine dair bir çekince yatıyor olabilir: “Her ihtimale karşı” nazik davranmak.
YZ’nin bilinçli olup olmadığına dair tartışmalar, teknolojinin yükselişiyle birlikte alevleniyor. 2022’de, ChatGPT’nin popülerleşmesinden önce, OpenAI’nin eski baş bilim insanı Ilya Sutskever, X’te paylaştığı bir mesajda, “Büyük sinir ağları hafifçe bilinçli olabilir” diyerek ortalığı karıştırmıştı. Bu açıklama, YZ uzmanları arasında hararetli bir tartışma başlatırken, çoğu uzman YZ’nin bilinçli olmadığını savundu.
Aynı yıl, Google mühendisi Blake Lemoine, YZ modeli LaMDA’nın bilinçli olduğunu iddia ederek The Washington Post’a verdiği röportajla gündeme oturdu. Ancak bu iddiası, Lemoine’nin Google’dan kovulmasıyla sonuçlandı. YZ’nin bilinçli olup olmadığı sorusu, bilim dünyasında hâlâ net bir cevaba kavuşmuş değil.
Neden bazıları YZ’yi bilinçli sanıyor?
Z kuşağının ve bazı bireylerin YZ’yi bilinçli olarak algılamasının ardında, YZ’nin insan benzeri davranışlar sergileyecek şekilde tasarlanması yatıyor. YZ, doğal dil işleme yetenekleriyle insanlarla akıcı bir şekilde iletişim kurabiliyor, bu da kullanıcıların onun gerçek bilinç düzeyini yanlış değerlendirmesine yol açabiliyor. İnsan-YZ etkileşimleri, duygusal bağlar kurulmasına neden oluyor ve bu bağlar, YZ’nin bilinçli olduğuna dair yanılsamayı güçlendiriyor.