Türkiye Restoran Yatırımcıları ve İşletmecileri Derneği (TURYİD) tarafından bu yıl beşincisi düzenlenen Global GastroEkonomi Zirvesi, Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) gastronomi dünyasının önde gelen isimlerini bir araya getirdi. “Kesişme Noktası” temasıyla gerçekleşen zirve, gastronominin yalnızca mutfakta değil; kültürde, ekonomide ve politikada da dönüştürücü bir güç haline geldiğini ortaya koydu.
Etkinliğin ev sahipliğini TURYİD Yönetim Kurulu Başkanı Kaya Demirer ve Zirve Komitesi Başkanı Ebru Koralı üstlenirken, Türkiye’den ve dünyadan akademisyenler, şefler, sanatçılar ve sektör liderleri geleceğin gastronomisini masaya yatırdı.
“Gastronomi artık küresel ölçekte bir ekonomi yönetiyor”
Açılış konuşmasında gastronominin “artık sadece bir keyif alanı değil, milyarlarca dolarlık bir ekonomiyi yöneten stratejik bir sektör” haline geldiğini vurgulayan Kaya Demirer, Anadolu coğrafyasının bu dönüşümdeki potansiyeline dikkat çekti.
Demirer, “Artık ‘yarın neyi yiyeceğiz’ değil, ‘yarın neyi yetiştirebileceğiz’ sorusunu sormalıyız” diyerek iklim krizinin gastronomiye etkisini hatırlattı. Türkiye’nin son 25 yılda 2,23°C ısındığını belirten Demirer, bu tabloyu “gıda enflasyonundan öte, ısı enflasyonu” olarak tanımladı.
Tarım 4.0, döngüsel ekonomi ve su yönetimi çözümleriyle tarladan sofraya uzanan bütünsel bir dönüşümün zorunlu hale geldiğini ifade eden Demirer, “İyi tarım olmadan iyi gastronomi olmaz; üreticiye destek verilmeden mutfağımız gelişemez” dedi.
1,1 trilyon dolarlık küresel hacim
Gastronominin dünya genelinde 1,1 trilyon dolarlık turizm hacmine ulaştığını belirten Demirer, yiyecek-içecek sektörünün 3 trilyon doları aşan büyüklüğüyle 357 milyon kişiye istihdam sağladığını söyledi.
Türkiye’de sektörün 900 milyar TL seviyesine çıktığını, 2 milyona yakın kişiye iş yarattığını ifade eden Demirer, sadece TURYİD bünyesindeki 350 markanın yılda 200 milyondan fazla ziyaretçi ağırladığını paylaştı.
“Gastronomi artık tüketim değil; üretimden ihracata, diplomasiden kalkınmaya uzanan bir model” diyen Demirer, yapısal reformların şart olduğuna dikkat çekti.
“Yeni çağ, türetici çağı”
Demirer’in konuşmasında öne çıkan kavramlardan biri “türetici çağı” oldu. Yalnızca tüketmeyen, tercihiyle sistemi dönüştüren kullanıcıların yeni dönemin aktörleri olduğunu belirten Demirer, “Restoranını seçerken yerel üreticiyi destekleyen, festivalde sürdürülebilir markayı tercih eden, turizmde doğayı onaran deneyimi arayan insanlar artık yalnızca müşteri değil; bizim dönüşüm ortaklarımız” ifadelerini kullandı.
Bahşiş Yasası sektörde adaletin ilk adımı olabilir
Demirer, sürdürülebilirliğin yalnızca çevreyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda işletmelerin gelir dengesiyle de ilgili olduğunu vurguladı. “Bahşiş Yasası”nı bu açıdan önemli bir adım olarak değerlendiren Demirer, “Sektörde yalnızca bahşişlerin kayıt dışı kalması nedeniyle yılda yaklaşık 100 milyar TL kayıp yaşanıyor. Servis ücretinin hesaplara dahil edilmesi, hem şeffaflığı hem de emeğin görünürlüğünü sağlayacak” dedi.
Zirvede kimler konuştu?
Zirvede gastronomi, ekonomi, turizm, akademi ve sanat dünyasından çok sayıda isim yer aldı.
Katılımcılar arasında Şekib Avdagiç (İTO Başkanı), Aslıhan Koruyan Sabancı, Michelin Yıldızlı Şef Ivan Brehm, Levon Bağış, Prof. Dr. Emre Alkin, Arlene Stein, Akan Abdula, Birol Uluşan, Kaan Ünver, Esra Karaduman, Dilşad Konar, Ceyda Kaytmaz, Ebru Erke, Sencer Solakoğlu, Zeynep Arca Şallıel, Oluş Molu, Yasmina Lokmanoğlu, Murat Deniz Temel ve daha birçok değerli isim konuşmacı olarak yer aldı.
