Facebook ve Instagram’ın çatı şirketi Meta, sahte ve yasa dışı reklamlardan büyük gelir elde ettiği iddiasıyla yeniden gündemde. Reuters’ın ulaştığı şirket içi belgelere göre, Meta’nın 2024 yılındaki toplam gelirinin yaklaşık yüzde 10’u, yani 16 milyar dolar civarında bir tutarı, dolandırıcılık içeren ya da “yüksek yasal risk” taşıyan reklamlardan geldi.
Bu reklamlara; lisanssız çevrim içi kumar siteleri, sahte yatırım kampanyaları, yasa dışı ürünler ve gerçek markaları taklit eden dolandırıcılık içerikleri de dahil. Belgelerde, Meta platformlarında her gün yaklaşık 15 milyar potansiyel olarak sahte reklamın dolaşımda olduğu belirtiliyor.
“Algoritma emin değilse, reklamı engellemiyor; sadece daha pahalıya satıyor”
Sistemin nasıl işlediğine dair detaylar da dikkat çekici. Şirket, bir reklamverenin sahtecilik yaptığından en az yüzde 95 oranında emin olmadıkça onu engellemiyor. Bu eşiğin altındaki şüpheli hesaplar ise platformdan çıkarılmak yerine daha yüksek reklam ücretleri ödeyerek yayın yapmaya devam ediyor.
Reuters’ın aktardığı verilere göre, yalnızca 2025 yılında kaldırılan dört büyük sahte reklam kampanyası, aylık 67 milyon dolar gelir sağlıyordu. Meta’nın her altı ayda bir, yaklaşık 3,5 milyar dolar gelir elde ettiği “yüksek yasal riskli reklamlar” kategorisi ise konunun boyutunu ortaya koyuyor.
Sahte reklamlara tıklayan daha fazla dolandırıcılığa maruz kalıyor
Belgelerde yer alan bir diğer çarpıcı detay, Meta’nın kişiselleştirilmiş reklam sisteminin dolandırıcılığı beslediğini gösteriyor. Çünkü bir kullanıcı sahte bir reklama tıkladığında, algoritma onu benzer içeriklerle daha sık karşılaştırıyor. Bu da dolandırıcılık ağlarının etkisini büyütüyor.
Şirketin iç denetiminde yer alan “Scammiest Scammer” adlı liste, haftanın en çok şikayet alan sahte reklamverenlerini sıralıyor. Ancak Meta’nın “yüksek gelirli hesaplar” olarak tanımladığı bazı reklamverenlerin 500 ihlale kadar ceza almadan sistemde kalabildiği de ortaya çıktı.
Meta: “Kullanıcı şikayetleri yüzde 58 azaldı”
Meta ise belgelerdeki iddialara karşı kendini savunuyor. Şirket, 2025 yılında 134 milyon sahte reklam içeriğini kaldırdığını ve kullanıcı şikayetlerinin yüzde 58 oranında azaldığını açıklıyor. Ancak uzmanlara göre sorun, teknik bir temizlikten çok etik bir yönetim meselesine dönüşmüş durumda.
Conscious Advertising Network yetkilileri, “yapay zekayla oluşturulan sahte kampanyaların giderek daha inandırıcı hale geldiğini, bu yüzden platformların şeffaflık ve iş birliği konusunda daha proaktif olması gerektiğini” vurguluyor.
Avrupa gözünü Meta’ya çevirdi
Fransa, benzer nedenlerle Wish platformunu 2021’de askıya almıştı. Şimdi gözler, Meta’ya karşı Avrupa’daki regülatörlerin nasıl bir tutum sergileyeceğinde.
Meta’nın sahte reklamlardan kazanç elde etmesi, yalnızca kullanıcı güvenini değil, reklam ekosisteminin bütününü sarsıyor.
