Facebook ve Instagram’ın ana şirketi Meta, ABD’deki çalışanlarının bilgisayarlarına fare hareketlerini, klavye tuşlarını ve her tıklamayı kaydeden bir izleme yazılımı yükledi. Amaç basit ve bir o kadar da tartışmalı: yapay zeka ajanlarını eğitmek için gerçek insan davranışından veri toplamak.
Reuters’ın ulaştığı şirket içi bir bilgi notuna göre yazılımın adı Model Capability Initiative ve daha geniş kapsamlı Agent Transformation Accelerator (ATA) programının bir parçası. Sistem yalnızca tıklamaları ve tuş vuruşlarını değil çalışanların ekranlarından düzenli aralıklarla görüntü yakalamalarını da alıyor.
Veri açlığı, mahremiyeti geçersiz kılıyor
Yapay zeka sektörünün en büyük darboğazı artık model değil, veri. Özellikle otonom görev yürütebilen ajanların önündeki en büyük engel, insanların bilgisayarla kurduğu gündelik etkileşimi taklit edememeleri. Klavye kısayolu kullanmak, açılır menüden seçim yapmak gibi sıradan eylemler bugünkü ajanlar için hala pürüzlü bir arazi. Meta bu pürüzü kendi çalışanlarının dijital hareketlerini kayda alarak aşmak istiyor.
Meta CTO’su Andrew Bosworth, çalışanlara gönderilen notta bu yaklaşımın gerekçesini şöyle açıklıyor: “Gerçek kullanıcı davranışlarını anlamadan, bilgisayarda görevleri yerine getirebilen yapay zeka ajanları geliştirmek mümkün değil.
Kırmızı çizgi neresi?
Meta, uygulamanın hassas bir alanda yürüdüğünün farkında. Şirket, yazılımın yalnızca işle doğrudan ilişkili uygulama ve web sitelerinden veri topladığını, toplanan bilgilerin hiçbir koşulda çalışan performansını değerlendirmek için kullanılmayacağını açıklıyor. Yine de bir çalışanın her tıklamasını ve ekran görüntüsünü işverenine teslim etmesi, “iş verisi” ve “kişisel veri” arasındaki sınırın pratikte ne kadar geçişken olduğunu hatırlatıyor.
Şirket aynı zamanda çalışanlarına yapılan işi kolaylaştırmasa bile yapay zeka ajanlarını kullanmaları konusunda baskı yapıyor. Yazılım geliştirme gibi görevlerde ajanların kısa vadede daha fazla iş çıkarması pahasına kullanılması isteniyor.
İşten çıkarma dalgasıyla aynı hizada
Bu veri toplama operasyonu, sektörün istihdam tablosundan bağımsız okunamaz. Meta mayıs ayından itibaren küresel çalışan sayısının yüzde 10’unu işten çıkaracak ve yıl boyunca yeni kesintileri masada tutuyor. Amazon son aylarda yaklaşık 30 bin kişiyi, yani kadrosunun yaklaşık yüzde 10’unu tasfiye etti. Fintech şirketi Bock ise şubat ayında daha da ileri giderek çalışanlarının neredeyse yarısıyla yollarını ayırdı.
Ajanların insan işçinin yerini alacak olgunluğa ulaşması, şirketlerin elinde çok daha sert küçülme kararları için bir meşruiyet zemini oluşturuyor. Meta’nın bugün çalışanlarından topladığı veri, yarın o çalışanların işini yapacak sistemi eğitmek için kullanılıyor.
Yapay zekanın Meta içindeki ağırlığı sadece ajan geliştirme ekibiyle sınırlı değil. CEO Mark Zuckerberg’in, kendi sesini ve jestlerini taklit eden ve çalışanlarla etkileşime girecek bir yapay zeka avatarı üzerinde çalıştığı bildiriliyor. Zuckerberg’in şirketin gidişatını takip etmek ve kritik kararları almak için yapay zeka ajanlarını aktif olarak kullandığı da öne sürülenler arasında.
