Türkiye’de tarihi 100 yıl öncesine dayanan ve halen faaliyet gösteren pek çok şirket var. Türkiye’nin en eski markalarının kimisi asırlık, kimisi de birkaç asrı devirdi. Bu markalar birçok zorluklara ve krizlere meydan okuyup günümüze kadar faaliyetlerine devam edebildiler.
Türkiye’nin asırlık markaları ilk zamanlarında ufacık bir dükkanda faaliyetlerine başlamış. Çoğu kalitesini koruyarak ve yeniliklere uyarak yıllar boyunca yıllara medyan okuyabilmiş. Bizde Türkiye’nin en eski markalarının hikayelerine ve mücadelelerine göz ilginç hikâyelerine göz atarak, ufak bir nostalji yaşadık. İşte karşınızda Türkiye’nin en eski markaları:
Eyüp Sabri Tuncer – 1923
Eyüp Sabri Tuncer Kozmetik, 1923 yılında Eyüp Sabri Tuncer tarafından kuruldu. Şirketin Genel merkezi İstanbul’un Sarıyer semtinde, fabrikası ise Ankara Lalahan’da bulunuyor.
Abdi İbrahim – 1912
Abdi İbrahim, Eczacı Abdi İbrahim Bey tarafından 1912 yılında İstanbul Küçükmustafapaşa semtinde kuruldu. Eczane olarak faaliyetlerini sürdüren marka, 1919 yılında ilk ilaç üretim fabrikası faaliyete geçti ve ilk hazır ilaç üretimine geçildi. 1939 yılında eczacı İbrahim Hayri Barut ile yönetimde ikinci kuşak devri başladı. 1952’de laboratuvarlar Vefa semtine taşındı. 1975 yılında ise şirketin adı “Abdi İbrahim İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.” olarak değiştirildi.
Apikoğlu – 1910
Apikoğlu’nun hikayesi, kendi aileleri için hazırladıkları ev yapımı sucukların lezzetinin dilden dile dolanmasıyla başladı. Çevreden gelen yoğun talepler sonucunda satışa başlanmasının ardından Apikoğlu 1910 yılında Kayseri’de Türkiye’nin ilk et ürünleri imalatçısı olarak kuruldu ve faaliyete geçti. Apikoğlu, 1920 yılından sonra üretimine İstanbul’da devam etti.
Arkas – 1902
Arkas, Gabriel J. B. Arcas tarafından 1902 yılında İzmir’de kuruldu. 1935 yılında Gabriel J. B. Arcas’ın vefatından sonra şirket Marsilya’da yaşayan oğlu Lucien Gabriel Arkas tarafından devralır. Ardından 1943 yılında güçlü bir armatürlük şirketi sahibi olan Fretelli Spenco, Arkas’a acentesi olması için teklif götürür. Lucien Gabriel Arkas, 1944 yılında ise kendi adına bir deniz acenteliği kurar ve ilk gemi gelir. Daha sonra ise gemilerin sayısı artmaya başlar ve tren nakliyesi işine de girer.
Cemilzade Şekerci Udi Cemil Bey – 1883
Cemilzade’yi hayata geçiren Udi Cemil Bey 1867’de Şehzadebaşı’nda doğmuş ve tarihe ‘Şekerci, Bestekâr, Hafız ve Udi’ olarak geçmiştir. Şekerci Udi Cemil Bey’in 138 yıl önce başlattığı şekercilik geleneğini bugün dördüncü kuşak torunu Barış Cemiloğlu sürdürüyor.
Ece Ajandaları – 1892
Ece ajandaları matbua ve kırtasiyenin kalbinin attığı Beyazıt’da 1892 yılında kurulur. Kalemden bloknota, cep defterine hatta kartondan zarfa, kırtasiye dendiğinde akla gelen her türlü üründe Bab-ı Ali Caddesi 109 Numara dikkat çeken adreslerden biri olmuştur. Marka 1934’ten itibaren ajandalar artık Ece Muhtırası adıyla yayımlanır. Üstelik 1932’de Dünya Güzellik Kraliçesi seçilen Keriman Halis’e Soyadı Kanunu ile Ece soyadı verilir ve o yılın ajandaları da ona ithaf edilir. Bir rivayete göre ise Mehmet Sadık Bey’in büyük oğlu Ahmed Afganistan’a çıktığı seyahat süresinde bir kadına aşık olur. Sevdiğini vermediklerinde hayatı kararan Ahmed, aşkına sahip olamayacaksa ölmeyi yeğleyeceğini söyler ve kısa bir süre sonra intihar eder. Uğruna oğlunu kaybettiği kadının da adı Ece olduğundan, ajandaları aşkın defterleri olarak satmaya başlar.
Komili – 1878
Komili’nin hikayesi 1878 yılında Midilli Adası’nda başlar. O dönem Osmanlı toprağı olan adada yaşayan Komi’li Hasan, Midilli Adası’nda sabun ve zeytinyağı üreterek geçimini sağlar. Aile, Lozan Antlaşması’ndan sonra mübadele gereği Ayvalık’a göç eder ve Komili markasının öyküsü burada devam eder. Zeytinyağında birçok ilke imza atan Komili, 1995 yılında Komili ailesi tarafından dünyanın dev şirketlerinden Unilever’e satıldı. Unilever Komili markası ile 13 yıl üretim yaptı. 2008’de Unilever Komili’yi Anadolu Grubu’na sattı. Son olarak ise Komili ABD’li gıda devi Bunge şirketi tarafından satın alındı.
Koska – 1907
İlancılık – 1909
1909 yılında David Samanon, Jak Hulli ve Kahire’de Havas adlı bir ajansın yönetici Ernest Hoffer, İlancılık’ın temellerini atarak İlanat Reklam Acentesi’ni kurdu. Türk reklamcılığının gelişmesinde önemli rol oynayan bu ekibe daha sonra dönemin Cumhuriyet Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Kamil Salih Sel eklendi. Ülkenin ilk telefon numaralarından olan 94-95’i alan ve gazete ilancılığı yaparak işe başlayan firma, 2. Dünya Savaşı’nda yaşanan ekonomik krizden olumsuz etkilendi. Daha sonraları yürütülen ithalat projeleri ile eski günlerine dönmeye başladı. İlk yürüyen billboard’dan dergi mecrasına reklam vermeye, radyo ve sinemalara reklam vermekten bugün gazetelerde kullanılan sütun santim kavramını yaratmaya kadar sektörde pek çok ilki gerçekleştirdi.
Vefa Bozacısı – 1870
Hacı Sadık Bey 1870 yılında Arnavutluk Prizren’den İstanbul’a gelir. O yıllarda bozanın sulu kıvamlı, esmer renkli ve ekşi lezzetli biçimde, şehir halkından 200’e varan esnaf tarafından yapılıp satıldığını görür. O dönemde farklı bir yöntem dener ve bugünkü haliyle yani koyu kıvamlı, açık sarı renkli henüz yeni mayalanma kabarcıklarının oluştuğu andaki çok hafif ekşimsi lezzeti, bu markanın ilk imzası olur. İstanbul’un en mutena semtlerinden biri olan Vefa’da, 1876 yılının Eylül ayında boza ürününün dünyadaki ilk resmi ticarethanesini açar. Vefa semtinde açılan bozacının adı “Vefa Bozacısı” olarak belirlenir ve bu ata içeceği ürüne hem bir standart getirilir hem de bir meslek haline gelerek nesiller boyu devamlılığı sağlanır. Hacı Sadık Bey’le başlayan, bugün de 4. nesil aile fertleriyle devam eden boza üretimi, Türk standartları ve geleneksel damak tadı korunarak devam eder.
Kurukahveci Mehmet Efendi 1871
Kurukahveci Mehmet Efendi, 1871 yılında Fatih, İstanbul da Mehmet Efendi tarafından kurulmuş Türkiye’nin en eski işletmelerinden Türk Kahvesinin en tanınan markası.
