Yapay zeka araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte internet, düşük kaliteli, özgünlükten uzak ve kısa sürede seri olarak üretilen içeriklerle dolmaya başladı. Görsellerden videolara, sosyal medya paylaşımlarından mobil oyunlara kadar uzanan bu üretim dalgası, dijital dünyada “AI Slop” olarak adlandırılıyor.
Türkçeye “yapay zeka çöplüğü” şeklinde çevrilebilecek kavram, çoğunlukla kullanıcıya anlamlı bir değer sunmayan, tekrar eden, bağlamdan kopuk ve yalnızca görüntülenme elde etmek amacıyla hazırlanan içerikleri tanımlıyor.
Peter Woodbridge ve John O’Hare’ın birlikte kaleme aldığı Dream Machine adlı kitap kapsamında gerçekleştirilen yeni bir araştırma, bu içeriklerin dijital platformlardaki ağırlığının ulaştığı seviyeyi gözler önüne seriyor. Araştırmaya göre yapay zeka tarafından hazırlanan içerikler, bazı platformlara yüklenen yeni içeriklerin yüzde 44’ünü oluşturuyor.
Buna karşın bu içeriklerin toplam görüntülenmelerden aldığı pay yüzde 1 ile yüzde 3 arasında kalıyor. Üretim hacmi ile kullanıcı ilgisi arasındaki bu büyük fark, yapay zeka içeriklerinin arz bakımından hızla büyürken izleyici talebinde aynı karşılığı bulamadığını gösteriyor.
Kullanıcının içerik toleransı azalıyor
Araştırmanın sonuçları, yapay zeka destekli içerik üretiminin teknik açıdan sınırsız büyüme potansiyeline sahip olduğunu ancak kullanıcıların bu içeriklere yönelik toleransının belirli bir sınıra yaklaştığını ortaya koyuyor.
Düşük maliyetle ve kısa sürede binlerce görsel, video, metin veya oyun üretilebilmesi, internetteki içerik hacmini hızla artırıyor. Kullanıcıların dikkat süresinin sınırlı olması ise bu içeriklerin büyük bölümünün görünürlük kazanmasını engelliyor.
Woodbridge’e göre yapay zeka kullanılarak oldukça kaliteli çalışmalar hazırlanabilir. Ancak üretilen içeriğin kullanıcıya ulaşması ve keşfedilmesi giderek daha zor hale geliyor.
Woodbridge, “Yapay zeka ile çok iyi içerikler üretmek mümkün. Gerçek zorluk, bu içeriğin izleyicinin karşısına çıkmasını ve insanlar tarafından keşfedilmesini sağlamak” değerlendirmesinde bulunuyor.
Araştırmacılar, düşük kaliteli yapay zeka içeriklerine yönelik kullanıcı tepkisinin oluşmasında sosyal medya platformlarının tavsiyeye dayalı sistemlerinin de etkili olduğunu belirtiyor. Platformların öneri algoritmalarında insan eliyle hazırlanan içeriklerin daha yüksek etkileşim elde etmesi, yapay zeka üretimi içeriklerin görünürlüğünü sınırlıyor.
Yapay zeka içeriklerinin az izlenmesi, bu içeriklerin tamamının kalitesiz olduğunu tek başına kanıtlamıyor. Ancak mevcut veriler, sosyal medya kullanıcılarının insan deneyimine, özgün bakış açısına ve kişisel anlatıma dayanan içeriklere daha fazla ilgi gösterdiğini ortaya koyuyor.
Bu tabloya rağmen yapay zeka üretimi içeriklerin sayısı artmayı sürdürüyor. Üretim araçlarının ucuzlaması, teknik bilgi ihtiyacının azalması ve içerik oluşturma süresinin kısalması, kullanıcıları ve şirketleri daha fazla sentetik içerik hazırlamaya yöneltiyor.
Altı ayda 186 bin mobil oyun
Yapay zeka destekli üretimdeki artışın en belirgin görüldüğü alanlardan biri de mobil oyun sektörü. Araştırmada aktarılan tahminlere göre yalnızca son altı ay içinde 186 bin mobil oyun, yapay zekanın desteğiyle piyasaya sürüldü.
Bu oyunların bir bölümünün yaratıcı ve kaliteli örnekler sunduğu belirtilirken, yapay zeka kullanımının sektörde özellikle üretim hacmini artırdığı ifade ediliyor. Geliştiriciler, kodlama, karakter tasarımı, hikaye oluşturma, seslendirme ve görsel üretim gibi süreçlerde yapay zeka araçlarından yararlanıyor.
Ancak oyun sayısındaki hızlı artış, kalite kontrolü ve keşfedilebilirlik sorunlarını da beraberinde getiriyor. Binlerce benzer oyunun aynı anda mağazalara yüklenmesi, özgün ve nitelikli yapımların kullanıcıya ulaşmasını zorlaştırabiliyor.
Woodbridge, yapay zeka ile üretilen içeriklerde kalitenin korunabilmesi için daha etkili bir editoryal seçkiye ihtiyaç olduğunu savunuyor. Yapay zeka tarafından hazırlanan çalışmaların yayınlanmadan önce insan kontrolünden geçirilmesi, tekrarların azaltılması ve içeriğe özgün bir bakış açısı kazandırılması gerektiğini belirtiyor.
İnternetin geçmişten bu yana çeşitli filtrelere ihtiyaç duyduğunu hatırlatan Woodbridge, gazetecilerin, içerik üreticilerinin, influencer’ların ve hayran topluluklarının dijital içeriklerin seçilmesinde önemli rol oynadığını söylüyor. Yapay zeka çağında içerik miktarının ve dijital gürültünün artması, insanlardan oluşan toplulukların üstlendiği filtreleme işlevini daha kritik hale getiriyor.
Kullanıcıların yapay zeka tarafından hazırlanan içeriklerle insan üretimi içerikleri her zaman birbirinden ayıramadığına da dikkat çekiliyor. Ancak bir içeriğin yapay zeka kullanılarak üretildiği açıkça belirtildiğinde kullanıcıların değerlendirmeleri ve tepkileri hızlı biçimde değişebiliyor.
Bu nedenle içeriklerin nasıl ve kim tarafından üretildiği konusunda şeffaflık sağlanması önem taşıyor. Yapay zeka kullanımının açık şekilde belirtilmesi, kullanıcıların içeriği daha bilinçli değerlendirmesine yardımcı olurken insanlarla makineler arasında oluşabilecek kültürel gerilimin de önüne geçebilir.
Yapay zeka araçlarının dünya genelinde milyonlarca kişi tarafından kullanılması, teknoloji ile insan üretiminin giderek daha fazla iç içe geçeceğine işaret ediyor. Woodbridge, önümüzdeki dönemde yapay zeka ile insanların birlikte çalıştığı üretim modellerinin yaygınlaşmasını bekliyor.
Araştırmacının daha büyük risk olarak gördüğü alan ise yapay zekanın izinsiz ve gizli biçimde kullanılması. İçerik üreticilerinin yapay zeka kullanımını saklaması, eser sahipliği, telif hakları, güvenilirlik ve şeffaflık tartışmalarını daha da büyütebilir.
Araştırmanın ortaya koyduğu veriler, yapay zekanın içerik üretimindeki payının hızla arttığını ancak yüksek üretim hacminin otomatik olarak izleyici ilgisine dönüşmediğini gösteriyor. İnsan kontrolü, özgünlük, editoryal seçim ve şeffaflık, yapay zeka destekli içeriklerin kullanıcı nezdinde değer kazanmasını belirleyecek temel unsurlar arasında yer alıyor.
