Influencer marketing’in yeni evresi: Influselling
Journal of Retailing'de yayımlanan yeni bir çalışma, sosyal medyada satışın aldığı biçimi tanımlamak için "influselling" kavramını öneriyor. Araştırmacılar TikTok ve Instagram'da faaliyet gösteren 32 bağımsız satıcıyı inceleyerek influencer kültürünün alıcı ile satıcı arasındaki ilişkiyi dönüştürdüğünü ortaya koyuyor. Bu modelde takipçiyle aylar boyunca kurulan ilişki satışın ana mekanizması haline geliyor. Çalışmaya göre özgünlük de bir satış teknolojisi gibi işliyor. Araştırmacılar, tüketicinin tavsiye ile satışı ayırt etmekte zorlanmasının düzenleyiciler için yeni sorular doğurduğunu belirtiyor.

Influencer marketing uzun süre basit bir iş bölümüne dayandı. Marka ürünü üretip satıyor, influencer ise bu ürünü kendi kitlesine tanıtıp aradan çekiliyordu. Akademik literatür de influencer’ı büyük ölçüde bu rolle, yani perakendeci adına farkındalık ve yakınlık üreten bir tanıtım aracısı olarak ele aldı.
Claudia Gonzalez-Arcos, Alison M. Joubert ve Jenna Drenten, ağustos ayında Journal of Retailing’de yayımlanan makalelerinde bu çerçevenin artık yetersiz kaldığını savunuyor. Araştırmacılara göre sosyal medyada tanıtım yapan kişi ile satışı yapan kişi aynı kişiye dönüşüyor ve ortaya yapısal olarak ayrı bir perakende formatı çıkıyor. Üç akademisyen bu formata, “influence” ve “selling” kelimelerini birleştirerek “influselling” adını veriyor.
İlişki mağazanın yerini alıyor
Araştırmacıların tanımına göre influselling, alıcı ile satıcı arasında dijital ortamda kurulan ilişkinin alışverişin temel mekanizması olarak çalıştığı bir dijital perakende formatı. Klasik influencer marketing’de ilişki bir markanın mesajını taşıyan kanal işlevi görüyor. Influselling’de ise ilişkinin kendisi satış noktası oluyor. Gonzalez-Arcos bu durumu, ilişkinin mağazaya dönüşmesi olarak özetliyor.
Fark en açık biçimde zamanlamada görülüyor. Geleneksel perakendede müşteri satıcıyla çoğu zaman alışveriş sırasında tanışıyor ve ilişki satın alma anıyla sınırlı kalıyor. Influselling’de bağ, ilk satıştan aylar hatta yıllar önce kuruluyor. Takipçi satıcının evini, ailesini, zevklerini ve gündelik tavsiyelerini uzun süre izliyor, ürün bu tanışıklığın içine sonradan yerleşiyor.
32 satıcının TikTok ve Instagram’daki hayatı izlendi
Çalışma netnografi yöntemine dayanıyor. Araştırmacılar, küresel bir doğrudan satış şirketine bağlı olarak TikTok ve Instagram’da faaliyet gösteren 32 bağımsız satıcının çevrimiçi davranışlarını ve içeriklerini inceledi. Kuramsal çerçeveyi, izleyicinin ekrandaki kişiyle kurduğu tek taraflı yakınlığı açıklayan parasosyal ilişki kuramı ile platformların kullanıcıya sunduğu imkanları ele alan yaklaşım oluşturuyor.
Örneklemin doğrudan satış ağından seçilmesi bulguların okunmasında önem taşıyor. İncelenen kişiler bir markadan ücret alıp paylaşım yapan fenomenlerden farklı bir konumda bulunuyor. Bu satıcılar ürünü kendi hesapları üzerinden, kendi müşterilerine satarak gelir elde ediyor ve influencer kültürünün yöntemlerini bu satış için kullanıyor.
Alışveriş anı kesintisiz bir ilişkiye yayılıyor
Makale, alıcı ile satıcı arasındaki ilişkide birbirine bağlı üç dönüşüm saptıyor. Bunlardan biri etkileşimin biçimiyle ilgili. Mağazadaki alışveriş başlangıcı ve sonu belli, tek seferlik bir karşılaşma olarak yaşanıyor. Influselling’de bu karşılaşma, platformlar arasında süren ve hiç kapanmayan bir ilişki yolculuğuna dönüşüyor. Takipçi satıcıyı TikTok videosunda izliyor, Instagram hikayesine yanıt veriyor, mesaj kutusunda soru soruyor ve cevap alıyor.
Araştırmacılar bu bağı “transparasosyal yakınlık” olarak adlandırıyor. Klasik parasosyal ilişkide izleyici televizyondaki sunucuyu tanıdığını hissediyor fakat sunucu izleyicinin varlığından haberdar olmuyor. Sosyal medyada satıcı yorumlara karşılık veriyor, takipçisine adıyla hitap ediyor ve içeriğini gelen tepkilere göre biçimlendiriyor. Tek taraflı hayranlık, karşılıklı bir tanışıklık duygusuna dönüşüyor.
Özgünlük bir satış teknolojisi gibi çalışıyor
Makalenin en çok dikkat çeken tespiti kimlikle ilgili dönüşümde yer alıyor. Araştırmacılara göre satıcılar ürünleri kimliklerinin, yaşam tarzlarının ve kişisel hikayelerinin içine yerleştiriyor. Satış, sürekli devam eden bir kimlik sunumunun parçası haline geliyor ve makalenin ifadesiyle “özgünlük bir satış teknolojisi işlevi görüyor.“
Özgünlük bir satış teknolojisi işlevi görüyor.
Gonzalez-Arcos, Joubert ve Drenten, Journal of Retailing
Bu tespit, pazarlama dünyasının yıllardır bir değer olarak konuştuğu samimiyeti farklı bir yere koyuyor. Özgünlük burada satıcının karakter özelliği olmanın yanında, satışı mümkün kılan bir araç olarak tarif ediliyor. Gonzalez-Arcos’un paylaştığına göre araştırma verisinde yer alan bir ifade modeli açık biçimde özetliyor: Zamanın yüzde 80’inde özel hayatını paylaş, yüzde 20’sinde ürün tanıt ve her zaman “özgün” bağlara öncelik ver.
80/20
İncelenen satıcıların modelinde zamanın yüzde 80’i özel hayatı paylaşmaya, yüzde 20’si ürün tanıtmaya ayrılıyor.
Bu oran, influselling’de içeriğin büyük bölümünün satışla doğrudan ilgisi olmayan anlardan oluştuğunu gösteriyor. Kahvaltı sofrası, çocuğun okul sabahı ya da akşam yürüyüşü satışın zeminini hazırlıyor. Ürün sahneye çıktığında takipçi onu tanıdığı birinin hayatının parçası olarak görüyor.
| Klasik model | Influselling | |
|---|---|---|
| Tanıtım ve satış | Influencer tanıtır, marka ya da perakendeci satar | Tanıtımı yapan ve satan aynı kişi |
| İlişkinin işlevi | Markanın mesajını taşıyan kanal | Satış noktasının kendisi |
| Satıcıyla tanışma | Çoğu zaman alışveriş sırasında | İlk satıştan aylar, hatta yıllar önce |
| Alışveriş | Başlangıcı ve sonu belli, tek seferlik karşılaşma | Platformlar arasında süren, kapanmayan ilişki |
| Özgünlük | Satıcının karakter özelliği | Satışı mümkün kılan bir araç |
Tavsiye ile satışı ayırmak zorlaşıyor
Çalışmanın toplumsal boyutu bu noktada beliriyor. Journal of Retailing’in makaleye ilişkin duyurusunda, tüketicilerin influselling’i alışılmış influencer marketing’den ayırt etmekte zorlanabileceği ve bu durumun düzenleyiciler ile tüketici hakları savunucuları için yeni sorular doğurduğu belirtiliyor.
Mevcut kurallar büyük ölçüde tek bir gönderinin reklam olup olmadığının açıklanması üzerine kurulu. Influselling’de ticari ilişki tek bir gönderide yaşanmıyor, aylara yayılan bir yakınlığın tamamına dağılıyor. Takipçinin aklındaki soru da buna göre değişiyor: Arkadaşı gibi izlediği kişi ona bir şey mi öneriyor, yoksa bir şey mi satıyor?
Makalenin yazarlarından Jenna Drenten, çalışmayı duyururken influencer ekonomisindeki gelir modelinin de değiştiğine dikkat çekiyor. Drenten’e göre sponsorlu içeriğin ve marka iş birliklerinin başlıca gelir kaynağı olduğu dönem geride kalıyor, influencer iş modelleri ve dijital perakende formatları birlikte evriliyor.
Markalar için rakip ve kanal aynı hesapta buluşuyor
Influselling kavramı, influencer marketing ile perakende arasındaki sınırın inceldiği bir dönemi adlandırıyor. TikTok Shop gibi platform içi alışveriş araçları, canlı yayın satışları ve içerik üreticilerinin kendi markalarını kurması aynı yöne işaret ediyor. İçerik üreticisi aynı anda yayıncı, marka, satıcı ve dağıtım kanalı olarak çalışıyor.
Markalar açısından bu tablo, iş birliği yapılan kişinin aynı zamanda bir perakendeci gibi davrandığı bir ortamı tarif ediyor. Bütçe planlarında erişim ve etkileşimle ölçülen bir medya kalemi, müşteri ilişkisini elinde tutan bir satış kanalına dönüşüyor. Çalışmanın markalara bıraktığı içgörü de burada yatıyor: Sosyal medyada satışı belirleyen varlık, takipçiyle kurulmuş ilişkinin kendisi. Bu ilişkinin sahibi de hesabın arkasındaki kişi.









