Cambridge Sözlüğü 2026 yılının kelimesini seçti: İnsan

Cambridge Dictionary, yapay zekanın insan ile makine arasındaki sınırı bulanıklaştırdığı bir yılda 2026’nın kelimesi olarak “human” sıfatını seçti. Kelime, “insan yapımı” gibi ifadelerle bir kalite etiketine dönüşürken markalar için “humanwashing” riskini de gündeme getiriyor.

Cambridge Sözlüğü 2026 yılının kelimesini seçti: İnsan

Cambridge Dictionary, 2026’nın kelimesi olarak “human” yani “insan” sıfatını seçti. Sözlük kelimeyi, tanrılardan, hayvanlardan ya da makinelerden farklı olarak insanlara özgü nitelik, kusur ve duygulara sahip olan şeklinde tanımlıyor. Seçim, yapay zekanın insan ile makine arasındaki sınırı bulanıklaştırdığı bir dönemde insan olmanın ne anlama geldiğine dair küresel tartışmanın bir yansıması.

“İnsan yapımı” bir kalite etiketine dönüşüyor

Cambridge’e göre kelime giderek “insan tarafından yazıldı”, “insan tarafından üretildi” ve “insan yapımı” gibi birleşik ifadelerde kullanılıyor. Bu ifadeler bir şeyin insan eliyle yaratıldığını belirtmek için öne çıkıyor. Sözlük bu eğilimi dijitalleşen dünyada doğal bir dil evrimi olarak görüyor. Kelimenin yükselişi aynı zamanda yapay zekaya, özellikle de yapay zeka çöplüğü (AI slop) olarak anılan içeriklere karşı bir tutumu ve insan dokunuşuna duyulan özlemi yansıtıyor.

Seçim, yıl boyunca süren toplumsal tartışmayla da bağlantılı. Yapay zekanın öncülerinden sayılan Geoffrey Hinton’ın “bize yabancı varlıklar” yaratma uyarısı ve Papa XIV. Leo’nun yeni “insanlıktan çıkarma” biçimlerine dikkat çektiği Magnifica Humanitas genelgesi, insan olmanın değerini gündeme taşıyan örnekler arasında yer aldı.

Cambridge Üniversitesi’nden yapay zeka yönetişimi ve insan hakları uzmanı Rachel Adams şunları söylüyor: “Yapay zeka bizi binlerce yıldır sorduğumuz sorulara geri götürüyor: Kimiz? İnsan olmak ne demek? Bu soruların yanıtları çağdan çağa değişti ama bu soruları sormamız hiç değişmedi. Yapay zeka insanlık için belirleyici bir sınav olacak. Mevcut eşitsizlikleri derinleştirme riski gerçek ama onları çözme potansiyeli de taşıyor. Bu yüzden toplum olarak neye daha çok değer verdiğimize ve başımıza neyin gelmesine izin vereceğimize birlikte karar vermemiz gerekiyor.”

Cambridge University Press & Assessment’tan İngilizce öğretimi uzmanı Matthew Ellman ise seçimi dil öğrenimi açısından değerlendiriyor: “Yapay zeka, insan olmanın ne anlama geldiğinden nasıl söz ettiğimizi değiştiriyor. ‘Human’ seçimi, başkalarıyla kurulan gerçek bağın dil öğreniminin özü olmaya devam ettiğini hatırlatıyor.”

Markalar için yeni risk: Humanwashing

Kelimenin insan ile yapay zeka üretimini ayırmak için kullanılması yeni kavramları da beraberinde getiriyor. Bunların en dikkat çekeni “humanwashing”. Kavram, bir marka, ürün ya da içeriğin insan yapımı olarak sunulmasına karşın işin önemli bir bölümünün arka planda yapay zekayla yapılmasını tanımlıyor.

Humanwashing, markaların insan eliyle yapılmış işler isteyen kitlenin beklentisine yanıt verme çabasından doğuyor. Ancak insan yeteneğini ve yaratıcılığını taklit edip işi yapay zekaya bırakmak, itibar ve güven açısından ciddi sorunlara yol açabiliyor. “İnsan yapımı” vurgusu değer kazandıkça, bu iddianın doğruluğu da markalar için daha fazla sorgulanan bir başlığa dönüşüyor.

Yılın kelimesi adayları ve yeni kelimeler

Adaylar

  • Agent (ajan): İnsan müdahalesi olmadan karmaşık işler yapabilen ve genellikle karar vermek için kullanılan yapay zeka sistemi.
  • Wholesome: Kişinin hayatını fiziksel, ahlaki ya da duygusal olarak iyileştiren şey.
  • Analog: İnternet ya da dijital teknoloji gerektirmeyen etkinlik, deneyim ve nesneler.

Sözlüğe yeni girenler

  • Aura farming: Başkalarının hayranlık duyacağı ve çekici bulacağı bir kişilik yansıtmak için yapılan davranışlar.
  • Looksmaxxing: Fiziksel çekiciliği en üst düzeye çıkarmaya çalışma pratiği.
  • Air jail: Saldırgan davranan bir hayvanı, özellikle köpeği, bir süre havada tutmaya dayanan eğitim yöntemi.

Sözlüğe girmesi değerlendirilenler

  • FOBO: Yapay zekanın işini yapabileceği endişesiyle eskimiş olma ve işini kaybetme korkusu.
  • Weather whiplash: Havanın bir uç noktadan diğerine ani geçişi.
  • Dusking: Rahatlamak için gün ışığının karanlığa dönüşünü izleme pratiği.

Adayların ve yeni kelimelerin önemli bir bölümünün yapay zekayla ya da ona verilen tepkiyle ilgili olması dikkat çekiyor. Kablolu kulaklıkların geri dönüşünde olduğu gibi “analog” ve “human” kelimelerinin aynı listede yer alması, tüketicinin teknoloji karşısında insana ve dokunulabilir olana yeniden değer verdiğini gösteriyor.

Sıradaki haber
Kablolu kulaklıklar neden geri dönüyor?
Kablolu kulaklıklar neden geri dönüyor?

Bunları da okuyun