İdrardan üretilen C vitamini, gereksiz takviye tüketimini sorgulatıyor
İsveç’in önde gelen eczane zincirlerinden Apotek Hjärtat, gıda takviyelerinin bilinçsiz tüketimine dikkat çekmek için idrardan geri kazanılan C vitaminiyle yapılmış “Vitamin P(ee)” adlı şekerlemeler üretti. Wenderfalck ajansıyla hazırlanan çalışma, fazla alınan suda çözünen vitaminlerin vücuttan idrarla atıldığı gerçeğini elle tutulur bir ürüne dönüştürüyor. Satışa sunulmayan ürünün etiketinde kullanım talimatı olarak “Bu ürünü tüketmeyin” yazıyor. Kampanya, 4 bin 213 kişiyle yapılan bir araştırmaya dayanıyor. Araştırmaya göre takviye kullananların yüzde 21'i bu ürünlerde hiçbir risk görmüyor ve yalnızca yüzde 14'ü aldığı takviyenin yağda mı suda mı çözündüğünü biliyor.
Gıda takviyeleri son yıllarda pek çok insan için sağlıklı yaşamın gündelik bir parçası haline geldi. Raflar multivitaminlerden magnezyuma, kolajenden D vitaminine uzanan ürünlerle doluyor ve takviye almak çoğu zaman bir ihtiyaçtan çok bir alışkanlık olarak sürüyor. İsveç’te 400’ü aşkın eczanesi bulunan Apotek Hjärtat, bu alışkanlığın gözden kaçan bir sonucunu herkesin görebileceği bir ürüne dönüştürdü: Vücudun ihtiyaç duymadığı için idrarla attığı C vitaminini.
İdrardan geri kazanılan C vitamini şekerlemeye dönüştü
Stockholm merkezli Wenderfalck ajansıyla hazırlanan kampanyanın merkezinde “Vitamin P(ee)” adı verilen sarı, damla biçimli şekerlemeler yer alıyor. Apotek Hjärtat, bu ürün için bir grup tüketicinin idrarla attığı fazla C vitaminini topladı. Uppsala Üniversitesi’nde analitik kimya ve nörokimya profesörü olan Jonas Bergquist’in Uppsala Biyomedikal Merkezi’nde yürüttüğü süreçte vitamin saflaştırıldı ve yeni şekerlemelerin içine yerleştirildi.
Fikrin dayandığı bilgi oldukça basit. C vitamini suda çözünen bir vitamin olduğu için vücut fazlasını depolamıyor ve idrarla dışarı atıyor. Kampanya, çoğu tüketicinin hiç düşünmediği bu fizyolojik gerçeği bir kavanozun içine koyuyor.
Ambalaj da fikri sonuna kadar taşıyor. Şeffaf kavanozun üzerindeki “Vitamin P(ee)” yazısı damlayan harflerle tasarlandı, şekerlemeler ise idrar damlasını andıran bir biçim ve renkte üretildi. Etiketin içerik bölümünde idrardan elde edilen fazla C vitamini yazıyor, kullanım talimatı bölümünde ise yalnızca “Bu ürünü tüketmeyin” uyarısı yer alıyor. Kavanozun arka yüzündeki metin, takviyelerde neyi aldığımız kadar onları neden, ne zaman ve nasıl aldığımızın da önemli olduğunu hatırlatıyor.
Her üç İsveçliden biri her gün takviye alıyor
Kampanya, araştırma şirketi Verian’ın Apotek Hjärtat için yaptığı bir araştırmaya dayanıyor. 30 Haziran ile 19 Temmuz 2026 arasında 18 ile 84 yaş arasındaki 4 bin 213 kişiyle yapılan görüşmelere göre İsveçlilerin %35’i geçen yıl boyunca her gün takviye aldı, %51’i ise en az haftada bir takviye kullandı.
Takviye kullanmanın gerekçeleri de dikkat çekici. Katılımcıların %36’sı hastalıklardan korunmak, %33’ü daha zinde hissetmek, %20’si de antrenman ve toparlanmayı desteklemek için takviye aldığını söylüyor. %21’i ise bir eksikliği olduğundan şüphelendiği için takviye kullanıyor ve bu oran 18 ile 29 yaş arasındaki genç yetişkinlerde %29’a çıkıyor. Takviye kullananların %8’i en az bir kez önerilenden yüksek doz aldığını belirtiyor. Bu oran erkeklerde %10’a, genç yetişkinlerde ise %12’ye yükseliyor.
Kullanıcıların yalnızca %15’i takviyesinin ilaçlarla etkileşimini biliyor
Araştırmanın en çarpıcı bulguları bilgi eksikliğiyle ilgili. Takviye kullananların %21’i bu ürünlerde hiçbir risk görmüyor. Aldığı takviyenin yağda mı suda mı çözündüğünü bilenlerin oranı %14’te kalıyor. Takviyesinin başka takviyelerle nasıl etkileştiğini bilenler %12, ilaçlarla nasıl etkileştiğini bilenler ise %15 düzeyinde.
Apotek Hjärtat’ın baş eczacısı Annika Svedberg, bu bilginin neden önemli olduğunu şöyle açıklıyor: “Demir ya da D ve E vitamini gibi yağda çözünen vitaminlerde aşırı doz böbrek hasarı, zehirlenme ve kalp ritmi bozuklukları gibi ciddi sonuçlara yol açabilir, çünkü vücut fazlasından kurtulamaz. Takviyeler suda çözünüyorsa fazlası idrarla atılır.” Svedberg, bazı antibiyotiklerin demir, magnezyum ve kalsiyumla, mide yanmasına karşı kullanılan antasitlerin ise magnezyumla etkileştiğini hatırlatıyor ve birbiriyle etkileşen iki ürünün birlikte kullanılmasının etkiyi zararlı biçimde azaltabileceğini ya da artırabileceğini vurguluyor.
Svedberg’e göre ürünün kendisi de bu tablonun bir özeti: “Vitamin P(ee), takviyelerin doğru kullanılmadığında doğrudan tuvalete giden paraya dönüşebileceğinin bir sembolü haline geliyor.” Svedberg, takviyelerin öncelikle sağlık uzmanlarınca tespit edilmiş bir eksikliği tedavi etmek ya da hamilelik veya vejetaryen beslenme gibi durumlarda beslenmeyi desteklemek için kullanılması gerektiğini ekliyor.
Takviye satan eczane, takviye tüketimini sorgulatıyor
Kampanyayı ilginç kılan en önemli nokta, onu hayata geçiren markanın kimliği. Raflarında yüzlerce takviye ürünü bulunan bir eczane zinciri, bu ürünlerin gereksiz ve bilinçsiz tüketimini kendi kampanyasının konusu yapıyor. Kavanozun arka yüzündeki metinde Apotek Hjärtat, bilginin gücüne inandığını ve insanların kendi ihtiyaçlarını, doğru dozu ve doğru kullanımı anlamasına yardım etmek istediğini söylüyor.
Bu yaklaşım, Wenderfalck ile Apotek Hjärtat’ın uzun süredir izlediği çizgiyle de örtüşüyor. İki şirket daha önce de güneş yanıklarına, D vitamini eksikliğine ve gençlerin cilt bakımı alışkanlıklarına odaklanan, halk sağlığını merkeze alan kampanyalara imza attı.
Vitamin P(ee), markalar için bir ürünün mesajı taşıyan en güçlü araç olabileceğini gösteren bir örnek. Satışa çıkmayan, tüketilmesi açıkça yasaklanan bir şekerleme, rakamların tek başına zor anlattığı bir gerçeği ilk bakışta anlaşılır kılıyor. Tüketicinin ne zaman daha az alması gerektiğini söyleyen bir eczane, takviye rafının önündeki karar anında güvenilecek bir danışman olarak akılda kalıyor.
